Lipska-Zworska Irena (1931)

Irena Lipska-Zworska urodziła się w 1931 roku w Ostrowiu Lubelskim. Pochodzi z rodziny rzemieślniczej. W latach 1945-1950 ukończyła Liceum sióstr Urszulanek w Lublinie. W okresie 1950-1953 studiowała polonistykę na Uniwersytecie Wrocławskim.

Studia artystyczne w Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych (ASP) we Wrocławiu Wydział Ceramiki i Szkła odbyła w latach 1953-1959, ucząc się u prof. Karola Estreichera oraz w pracowniach prof. Julii Kotarbińskiej, prof. Eugeniusza Gepperta. Dyplom z wyróżnieniem z zakresu ceramiki przemysłowej i artystycznej otrzymała w 1959 roku.

Od ukończenia studiów do emerytury (1953-2001) artystka związana była z Akademią Sztuk Pięknych we Wrocławiu, zajmując kolejne stanowiska, pedagog, asystentka (1958), adiunkt (1970), docent (1980), kierownik Pracowni Ceramiki Unikatowej (1980), kierownik Katedry Ceramiki (1981), kierownik Studiów Wieczorowych dla Pracujących (1981-1986), dziekan Wydziału Ceramiki i Szkła (1987-1993). Od 1992 roku profesor zwyczajny. Członkini Związku Polskich Artystów Plastyków we Wrocławiu od 1962 roku.

Przykłady prac

Artystka tworzyła duże cykle kompozycji ceramicznych inspirowane przyrodą, które noszą tytuły: 

Motyle, Ptaki, Ptasie gniazda, Góry, Góry lodowe,
Wyspy szczęśliwe, Metaformozy.

Są to obiekty, w których uwidacznia się to, co łączy i to, co dzieli życie przyrody z życiem gliny i innych materiałów ceramicznych, zmuszające do rozmyślań nad biologicznym pojęciem życia, ukazują nieznany wymiar trwania i przemijania. Obiekty ceramiczne Ireny Lipskiej-Zworskiej budzą ciekawość. Łączą w sobie cechy rzeźbienia i malowania. Stanowią impresje o żywych i martwych formach natury.

Otrzymane odznaczenia państwowe

2013 – Złoty Medal Zasłużony Kulturze Gloria Artis

1988 – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

1980 – Złoty Krzyż Zasługi

1974 – Srebrny Krzyż Zasługi

Profesor Irena Lipska-Zworska z mężem doc. Pawłem Zworskim
fot. kkuzborska

Nagrody i wyróżnienia na wystawach ceramiki

1986 – Wyróżnienie, Quadriennale Sztuki Państw Socjalistycznych, Erfurt
1983 – I Nagroda, 3. Biennale Ceramiki Polskiej, Wałbrzych
1981 – II Nagroda, 2. Biennale Ceramiki Polskiej, Wałbrzych
1979 – Grand Prix na I Biennale Ceramiki Polskiej, Wałbrzych
1979 – Wyróżnienie, Międzynarodowa Wystawa Ceramiki Tworzywo ceramiczne w sztuce współczesnej, Sopot

1970 – Złoty Medal, Międzynarodowy Konkurs Ceramiki Artystycznej, Faenza
1970 – Medal, Międzynarodowa Wystawa Ceramiki Tworzywo ceramiczne w sztuce współczesnej, Sopot
1962 – III Nagroda, 3. Ogólnopolska Wystawa Ceramiki i Szkła, Wrocław
1962 – Wyróżnienie, Międzynarodowa Wystawa Ceramiki AIC, Praga

* * * * *

Od 1979 roku artystka rozpoczyna współpracę z grupą twórczą Nie tylko my. Tworzy przede wszystkim rzeźbiarskie kompozycje przestrzenne, wykorzystując wszystkie możliwości, jakie daje tworzywo – glina, szamot, glina czerwona, barwiona, porcelanowa, kamionkowa, niekiedy łączona z innymi materiałami, np. szkłem. Oryginalność kształtów podkreśla kolor i szkliwo.

Artystka swoją bogatą twórczość, przez lata rozwijaną i doskonaloną, prezentowała na licznych wystawach krajowych i międzynarodowych, zbiorowych i indywidualnych w Polsce, Austrii, Czechach, Niemczech, byłej Jugosławii, Rumunii, Turcji, na Węgrzech i w USA.

2015 – Moje światy, Muzeum Porcelany w Wałbrzychu – przegląd prac, film z wernisażu

2014 – Udział w wystawie Linia życia, Miejska Galeria Sztuki, Łódź

2012 – Udział w wystawie My Wrocławianie, Galeria Dom Artysty Plastyka, Warszawa

2004 – Ceramika, wystawa w Muzeum w Nysie 

film z wystawy

Autor filmu: prof. Czesław Chwiszczuk

Ceramika, cz. 1       Ceramika, cz. 2         lub artwroc/videos

Artystka o sztuce ceramicznej

Mówiąc o ceramice, myślę o tworzywie zrodzonym z ognia i ziemi. W tym stwierdzeniu zamyka się nie tylko uproszczony proces poszukiwania form ceramiki, ale i pewną analogię do odwiecznego procesu tworzenia się skał skorupy ziemskiej. W tym sensie ceramika jest dla mnie tworzywem najstarszym i najbardziej pierwotnym. Obok określenia "tworzywo pierwotne" umieściłabym inne, równie zasadne - "tworzywo szlachetne". Posiada ceramika tę cechę sama w sobie, tym nie mniej znajomość procesu technologicznego, rozlicznych szkliw, wiedza o sposobach jej kształtowania pozwala na świadomą i ukierunkowaną na określony cel ingerencję. Wykorzystanie działania ognia jest, obok twórcy, momentem decydującym w uzyskaniu wyrazu artystycznego form ceramiki w sensie dosłownym i przenośnym. Utrwalenie i oczyszczenie w ogniu tworzywa ceramicznego jest wpisane w proces technologiczny.

Magiczna cecha oczyszczenia i sterylności tworzywa ceramicznego jest rytuałem ciągłym, nierozłącznym w powstawaniu każdej formy ceramicznej. Ogień sprawia, że forma ceramiczna upodabnia się do pierwotnych skał lub żużlowych powierzchni zżartych ogniem, to do kamieni półszlachetnych o stonowanych wyciszonych barwach, albo do jaskrawych jarmarcznych kolorów lśniących szkieł o zaskakującej intensywności tonów.

Interesujące jest w tym tworzywie to, że posiada ono kilka rodzajów konsystencji, zanim jeszcze utrwali je ogień. Ugina się i formuje według woli, rejestrując każde dotknięcie, każdy ślad, nawet tak delikatny jak linie papilarne palców. Sytuacja ta (...) przywodzi mi na myśl zdarzenie przedstawione w Księdze Genesis, kiedy to Bóg, wziąwszy do rąk bryłkę gliny, ulepił z niej człowieka i tchnął weń duszę. Formowanie gliny, wydobywanie z niej pożądanych kształtów ma dla mnie taki sens magiczny. Działanie magii nie ustaje nawet wtedy, kiedy glina zmienia swą konsystencję, gdy wysycha i staje się twarda, ale ciągle może powrócić do stanu plastycznego. Powiększa się wręcz w momencie, kiedy taki wyschnięty przedmiot wkładamy do pieca ceramicznego. Tam pod wpływem ognia, temperatury i reduktorów tworzywo ceramiczne po raz trzeci zmienia swą konsystencję optyczną i fizykochemiczną.

To moje widzenie i przeżywanie świata. Pragnęłabym, by trwał. Boję się go utracić. Wybieram okruchy rzeczywistości. Ich kompozycja w dużej mierze oparta jest na rytmach życia, jak bicie serca, oddech, rytm kroków, wschody i zachody słońca, noc i dzień.

fot. kkuzborska, 2014

Poverello. Święty Franciszek z Asyżu

1 października 2026 – 10 stycznia 2027
Muzeum Archidiecezji Warszawskiej, Dziekania 1
Oprowadzanie: 3 października, godz. 13.

Antoni Rząsa (1938-1980)
Święty Franciszek, 1960-1961, drewno polichromowane, 174,5 ×40×6 cm

W 800. rocznicę śmierci św. Franciszka z Asyżu, Muzeum Archidiecezji Warszawskiej otwiera wystawę „Poverello”. To jednak coś więcej niż religijna opowieść o świętym – to spotkanie z Franciszkiem opowiedzianym przez sztukę, adresowane przede wszystkim do miłośników i pasjonatów malarstwa, rzeźby i grafiki. Kuratorzy zgromadzili na wystawie tak dużą i zróżnicowaną grupę wybitnych twórców, że „Poverello” ma szansę stać się jednym z ważniejszych wydarzeń artystycznych sezonu – niezależnie od tego, czy widz szuka duchowej refleksji, czy po prostu chce zobaczyć w jednym miejscu dzieła najznakomitszych polskich artystów kilku epok.

Na wystawie znajdują się prace Jana Matejki, Józefa Chełmońskiego, Jana Stanisławskiego, Jacka Malczewskiego, Antoniego Rząsy, Tadeusza Boruty, Jana Szczepkowskiego, Antoniego Michalaka, Jerzego Tchórzewskiego, Wiesława Szamborskiego, Józefa Wilkonia i wielu innych twórców reprezentujących zupełnie różne wrażliwości, techniki i epoki – od malarstwa akademickiego i młodopolskiego symbolizmu, przez sztukę powojenną, po współczesne interpretacje. Różnorodność – zestawienie dziewiętnastowiecznego realizmu z powojenną ekspresją i współczesną ilustracją – pokazuje, jak wielu artystów na przestrzeni wieków mierzyło się z postacią Franciszka, każdy po swojemu.

Ekspozycja opowiada o atmosferze Asyżu, która kształtowała świadomość młodego Giovanniego di Pietro di Bernardone, o odkrywaniu powołania i wyborze życiowej drogi, o umiłowaniu wszelkiego stworzenia towarzyszącym Franciszkowi przez całe życie, o poświęceniu drugiemu człowiekowi i umiłowaniu ubóstwa, wreszcie o wydarzeniach i cudach z jego życia oraz o transitus – przejściu z tego świata do wieczności. Wszystko to podane językiem sztuki: poprzez obrazy, rzeźby, grafiki, przedmioty rzemiosła artystycznego, medale, tkaniny i fotografie z siedmiu stuleci – od XIII do XXI wieku.

Honorowy patronat Arcybiskupa Metropolity Warszawskiego

* * *

Eksponaty pochodzą z ponad dwudziestu kolekcji muzealnych i klasztornych z całej Polski, w tym z Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Narodowego w Krakowie, Muzeum Narodowego w Kielcach, Muzeum Narodowego we Wrocławiu, Zamku Królewskiego na Wawelu, Muzeum Śląska Opolskiego, Muzeum Mazowieckiego w Płocku, Muzeum Okręgowego w Toruniu, Muzeum Uniwersyteckiego w Toruniu, Muzeum Śląskiego w Katowicach oraz Muzeum Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, a także ze zbiorów klasztorów franciszkańskich,
w tym: Klasztoru św. Franciszka w Krakowie i Klasztoru Franciszkanów w Gdyni,
oraz z licznych kolekcji prywatnych.

Swój wkład wnosi również kolekcja własna
Muzeum Archidiecezji Warszawskiej.

oprac.©kkuzborska

Kamiński Gabriel Leonard – Bladym świtem

Sławomirowi Mrożkowi (1930-2013)

Dzisiaj bladym świtem
zmarł Sławomir Mrożek.
Mówiono, że odszedł,
jak mój ojczym od mojej matki,
jak moja matka z naszego domu,
jak moja żona we śnie,
jak wszyscy, którzy muszą odejść,
z ważnych powodów lub bez,
aby udać się za granicę,
za lepszą pracą lub lepszą śmiercią,
na koszt podatnika
albo samego Stwórcy.
Nad ranem piętnastego sierpnia
w wieku osiemdziesięciu trzech lat
zmarł w Nicei Sławomir M.
dramaturg, pisarz, rysownik;
nie wiemy, czy odszedł we śnie,
czy przywitał dzień,
czy niebo było spokojne,
a morze wzburzone,
nie pisano nic o temperaturze wody
i czy Nicea wiedziała,
że dożywa w niej
swoich ostatnich dni
najsłynniejszy europejski dramatopisarz;
niepokorny ironista
piętnujący absurdy,
który dawno już przeciął
swoje związki z krajem
bólu i trwogi, budującym
pomniki umarłym za ich za życia,
przenoszący niepokornych
z krypty do krypty.

Wrocław, 2013

-----------------------
Artysta urodził się 29 czerwca 1930 roku w Borzęcinie,
zmarł 15 sierpnia 2013 roku w Nicei.

Rzymskie początki. Bernardo Bellotto (1721-1780)

Rzymskie początki. Bernardo Bellotto
w Pałacu Ujazdowskim w Warszawie (1766–1772)

28 września 2026 roku, godz. 18-19.
w Zamku Królewskim w Warszawie
odbędzie się spotkanie
z prof. dr. hab. Andrzejem Rottermundem
poświęcone jego publikacji

Zdjęcie na okładce książki

Profesor Andrzej Rottermund w najnowszej książce przybliża mniej znany rozdział twórczości słynnego wedutysty – jego prace dla rezydencji Stanisława Augusta w Ujazdowie. Autor rekonstruuje dekoracje pałacu i szczegółowo analizuje serię 19 widoków Rzymu i Warszawy przeznaczonych do Pokoju Audiencjonalnego. Bogato ilustrowane wydawnictwo przynosi nowe ustalenia i interpretacje dzieł Bellotta.

Jak zauważa profesor Rottermund we wstępie do swojej książki: „O rezydencjach króla Stanisława Augusta, szczególnie o Zamku Królewskim w Warszawie i Łazienkach Królewskich, napisano dużo. Równie dużo napisano też o umieszczonych w zamkowym Przedpokoju Senatorskim obrazach Bernarda Bellotta, od którego imienia ta reprezentacyjna antyszambra w Apartamencie Królewskim otrzymała nazwę Sali Canaletta. Pomijana była jednak lub traktowana powierzchownie zarówno historia przebudowy w latach 1766–1772 Pałacu Ujazdowskiego, jak i związany z tą przebudową udział Bernarda Bellotta. Temu właśnie wątkowi z dziejów artystycznej działalności naszego ostatniego monarchy poświęcone jest to opracowanie”, czyli Rzymskie początki. Bernardo Bellotto w Pałacu Ujazdowskim w Warszawie (1766–1772).

Tytułowe „rzymskie początki” odnoszą się zarówno do wczesnego etapu twórczości Bernarda Bellotta, ukształtowanego przez jego pobyt w Rzymie, jak i do początków jego działalności dla Stanisława Augusta w Warszawie. Zanim artysta stworzył słynne widoki Warszawy, na królewskie zamówienie namalował do Pałacu Ujazdowskiego cykl przedstawień Wiecznego Miasta, który stał się ważnym punktem wyjścia do jego późniejszych realizacji.

Książkę tworzą cztery rozdziały, z których każdy ma charakter autonomicznego eseju, oraz 19 not poświęconych obrazom Bellotta przeznaczonym do tego wnętrza.

„Rzymskie początki udowadniają, że odważne stawianie hipotez, głęboka wiedza i uwzględnienie najnowszych metod badawczych, także z pokrewnych dyscyplin, mogą doprowadzić do nowych konkluzji i pozwolić na kolejne interpretacje. Nie ma tematów zamkniętych badawczo ani wybitnych dzieł sztuki, w stosunku do których powiedziano już ostatnie słowo” – podkreśla prof. Małgorzata Omilanowska we wstępie do książki.

Bernardo Bellotto zwany Canaletto, także Canaletto młodszy – włoski malarz, przedstawiciel weneckiego malarstwa wedutowego, od 1767 działał w Polsce. Malował niezwykle szczegółowe, realistyczne widoki miast. Jego obrazy cechują się fotograficzną wręcz dokładnością topograficzną, dzięki czemu stanowią bezcenny dokument historyczny. Od 1768 roku był nadwornym malarzem króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Stworzył serię 26 słynnych wedut Warszawy i jej okolic. Obrazy te posłużyły później do odbudowy stolicy po zniszczeniach II wojny światowej.

Więcej: Bernardo Bellotto

Książka 

Rzymskie początki. Bernardo Bellotto
w Pałacu Ujazdowskim w Warszawie (1766–1772)
została wydana przez Arx Regia
Wydawnictwo Zamku Królewskiego.
Publikacja jest już dostępna w muzealnym sklepie stacjonarnym
oraz w sklepie internetowym Zamku.

Źródło
Biuro Prasowe Zamek Królewski

oprac.©kkuzborska

Ewa Panufnik-Dworska odeszła od nas

Ostatnie Pożegnanie
 Ewy Panufnik-Dworskiej (09.1936-09.2026) odbędzie się
23 września 2026, godz. 13.
Cmentarz Grabiszyński we Wrocławiu

Pokój Jej Duszy.

*****

Więcej o artystce Panufnik-Dworska-Ewa

Rzezba-figuratywna

Doskonałość formy

Kristof Santy – Bolero

10 września – 24 października 2026
39 rue Tenbosch Brussels, Belgium 1000

Wystawa belgijskiego artysty Kristofa Santy'ego (ur. 1987 w Roeselare), prezentowana jest na trzech piętrach galerii.

exhibitions/presentation

*****

Poprzednia wystawa Artysty

oprac.©kkuzborska

Krzysztof Zanussi o tajemnicy nieskończoności

Reżyser filmowy, teatralny,
scenarzysta, producent, eseista, filozof.

Urodził się 17 czerwca 1939 roku w Warszawie. Studiował fizykę na Uniwersytecie Warszawskim (1955-1959). Naukę kontynuował na Wydziale Filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego (1959-1962). W 1966 roku ukończył Wydział Reżyserii w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej w Łodzi. Jego etiuda Śmierć prowincjała (1965) zdobyła liczne nagrody międzynarodowe.

Reprezentant kina Młodej Kultury oraz kina moralnego niepokoju. W swoich dziełach poruszał problemy moralności, sumienia, wiary, nauki oraz relacji międzyludzkich.

Najważniejsze filmy: Struktura kryształu (1969), Iluminacja (1972), Barwy ochronne (1976), Constans (1980), Rok spokojnego słońca (1984) oraz Życie jako śmiertelna choroba przenoszona drogą płciową (2000).

Wieloletni kierownik artystyczny Zespołu Filmowego Tor. Praca naukowa: profesor sztuk filmowych (od 1992) oraz wykładowca m.in. w szkołach filmowych w Polsce i Wielkiej Brytanii.

Odznaczenia: Komandor Orderu Odrodzenia Polski i laureat wielu nagród, w tym Złotego Lwa na festiwalu w Wenecji.

Żona: Elżbieta Idalia hr. Grocholska-Zanussi, artystka malarka,
absolwentka Akademii Sztuk Pięknych

Więcej o artyście
 culture/zanussi
filmweb/Zanussi

oprac.©kkuzborska

Shummer-Fangor Magdalena – Poetycki realizm

Magdalena Shummer-Fangor

Artystka maluje głównie na płycie, płótnie czy blasze stalowej.
Tematyka, jaką najchętniej podejmuje, to zwierzęta,
portrety, martwe natury, kwiaty, scenki rodzajowe.
Swój styl sztuki określa jako poetycki realizm.

Arie horse mounted | Arie na koniu, 1974, olej na płycie

Obłaskiwanie węża, 2018, olej/płyta, 50×60 cm

Ptaki na drzewie, 2018, olej/płyta, 50×60 cm

Obiad kotów, 2003, wł. Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie, fot.©P. Walczak

Jak w raju, olej na płycie, 49×34 cm

Stół obfitości, 2014

Kwiaty w wazie II, 2006, olej na płycie, 35,5×45,7 cm

Kwiaty w chińskiej wazie

Biały pies i czarny kot, inkografia, 1997, wydruk na papierze, 28×22

Magdalena Shummer-Fangor – absolwentka historii sztuki na Uniwersytecie Warszawskim. Od 1961 przebywała razem z mężem Wojciechem Fangorem za granicą: w Wiedniu, w Paryżu, Berlinie Zachodnim, Londynie, w latach 1966-1998 w USA. Wystawiała swoje prace głównie w Nowym Jorku, współpracując na stałe z kilkoma galeriami.

W malarstwie jest wierna i konsekwentna zarówno stosowanym materiałom, jak i tematyce. Chętnie sięga do historycznych kanonów kompozycji. Nie są to jednak zwykłe portrety i zwykłe scenki – widziane oczami artystki, wprowadzają nas w niezwykły świat wyobraźni.

Więcej o artystce

oprac.©kkuzborska

10. The Venice Glass Week 2026

Sztuka zatrzymała czas

Kilka kadrów z pobytu i działań Moniki Aleksandrowicz,
które wydarzyły się również poza oficjalnym programem
w Madonna of Chiaroscuro,

prezentowanym podczas jubileuszowej edycji.

Projekcja stawała się na chwilę częścią miejsca, a obraz wchodził w relację z zastanym kontekstem. Pokazuję więc kilka zdjęć z dwóch równoległych doświadczeń: udziału w zaproszonym projekcie oraz mojej własnej, autonomicznej pracy artystycznej w przestrzeni Wenecji. I chyba właśnie ta możliwość – by uczestniczyć we wspólnym przedsięwzięciu, a jednocześnie prowadzić własny dialog z miastem – była dla mnie szczególnie ważna. W ramach performance’u przygotowałam autorską projekcję multimedialną, współtworzącą jego wizualną warstwę. Z odsłoną tej części jednak poczekam na pozostałych uczestników.

Bardzo dziękuję Odecie Natalii Komorowskiej za zaproszenie do tego projektu oraz możliwość ponownego artystycznego spotkania z Wenecją.

Tekst: M. Aleksandrowicz

            

oprac.©kkuzborska