Realizm magiczny, 2021
15 sierpnia 2026
Dworski Jacek – Medalierstwo, rzeźba, rysunek
Urodzony we Lwowie (1937), mieszka we Wrocławiu
Studia w PWSSP Wrocław w latach 1956-1962.
Dyplom w pracowniach prof. Xawerego Dunikowskiego i doc. Apolinarego Czepielewskiego – z wyróżnieniem. Jako profesor zwyczajny Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu prowadził Pracownię Medalierstwa i Małej Formy oraz Pracownię Odlewniczą. Zajmował się medalierstwem, rzeźbą architektoniczną, małą formą rzeźbiarską i rysunkiem.
Artysta uzyskał liczne nagrody oraz wyróżnienia
w konkursach rzeźbiarskich (pomnikowych) i medalierskich
w kraju i za granicą. Realizacje wielu medali nagrodowych
(lanych), projektów monet dla NBP oraz projektów
medali bitych. Brał udział w Międzynarodowych
Sympozjach Małej Formy i Medalierstwa.
Studia w PWSSP Wrocław w latach 1956-1962.
Dyplom w pracowniach prof. Xawerego Dunikowskiego i doc. Apolinarego Czepielewskiego – z wyróżnieniem. Jako profesor zwyczajny Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu prowadził Pracownię Medalierstwa i Małej Formy oraz Pracownię Odlewniczą. Zajmował się medalierstwem, rzeźbą architektoniczną, małą formą rzeźbiarską i rysunkiem.
Artysta uzyskał liczne nagrody oraz wyróżnienia
w konkursach rzeźbiarskich (pomnikowych) i medalierskich
w kraju i za granicą. Realizacje wielu medali nagrodowych
(lanych), projektów monet dla NBP oraz projektów
medali bitych. Brał udział w Międzynarodowych
Sympozjach Małej Formy i Medalierstwa.
Prace artysty, wybrane
Stanisław Dawski, 2005, jednostronny, brąz lany, 118 mm
Alfred Jahn, 1995, awers, dwustronny, lany
Alfred Jahn, 1995, rewers, dwustronny, lany
Xawery Dunikowski, jednostronny, brąz lany
Józef Gielniak, jednostronny, brąz lany
Rok Mozartowski, Wratislavia Cantans, 1991
Wysoka łąka, 1983, jednostronny, brąz lany, 174×174 mm
Francis Bacon, 1999, brąz lany, patynowany, 200×315 mm
Józef Gielniak, statuetka
Rysunki – Rodzina i Przyjaciele
Wystawy indywidualne
1981 – Galeria Spojrzenia, Wrocław1991 – Salon Sztuki Współczesnej, Wrocław
Udział w wystawach zagranicznych
1966 – Międzynarodowa Wystawa Rzeźby w Ceramice, Peruggia1975-1976 – Polska sztuka współczesna, Düsseldorf, Stuttgard, Hanower1977 – Fi Dem, wystawa międzynarodowa, Budapeszt1979 – Fi Dem, wystawa międzynarodowa, Lizbona1983 – Fi Dem, wystawa międzynarodowa, Florencja
Udział w wystawach krajowych
1946-1990 – Zachęta, Warszawa1990 – Państwowa Wyższa Szkoła Sztuk Plastycznych we Wrocławiu1990 – Ujęcia: Ewa Panufnik-Dworska, Jacek Dworski, BWA Awangarda, Wrocław1992 – Kontynuacje, wystawa Okręgowa ZPAP, Wrocław1997 – Świat Sztuki Ewy i Jacka Dworskich, Muzeum Medalierskie, Wrocław
Ważniejsze realizacje – płaskorzeźby
1974 – Teatr im. J. Kochanowskiego w Opolu1980 – Laboratorium Wody we Wrocławiu1979-1980 – Sanatorium w Lądku Zdroju, statuetki1981-1999 – Międzynarodowy Festiwal Muzyki Warszawska Jesień, Orfeusz1990-2000 – Wratislavia Cantans, Szermierz
Prace Artysty znajdują się w muzeach i kolekcjach
w kraju i za granicą.
w kraju i za granicą.
Okno z deszczem
Właściwie to nie ma żadnego powodu, aby tak szczególnie
wyróżniać tę niewielką plakietkę Jacka Dworskiego,
która tyle właśnie przedstawia: że jest okno,
a za tym łukiem okna – co widać dzięki odemknięciu
połowy okiennicy – że deszcze padają.
wyróżniać tę niewielką plakietkę Jacka Dworskiego,
która tyle właśnie przedstawia: że jest okno,
a za tym łukiem okna – co widać dzięki odemknięciu
połowy okiennicy – że deszcze padają.
Tak jakby zamyślenie nad tą właśnie wrocławską jesienią
Anno Domini 1996. Właściwie to ani okna, ani deszczu
na plakiecie nie ma. Jest parę wgłębień płaszczyzny,
parę prostych prostopadłych kresek i nieco kresek
do nich skośnie ustawionych i kilkanaście kropek.
Anno Domini 1996. Właściwie to ani okna, ani deszczu
na plakiecie nie ma. Jest parę wgłębień płaszczyzny,
parę prostych prostopadłych kresek i nieco kresek
do nich skośnie ustawionych i kilkanaście kropek.
Jeszcze ów łuk sklepiający plakietkę. Kilkanaście plakietek
obejmuje zwykle jakiś bardzo realistyczny motyw,
aby ukazać coś, co jest bardzo formalną grą
z mistrzowskim opanowaniem przestrzennego skrótu,
z takim operowaniem nacięcia powierzchni, zadrapaniem
lub wgnieceniem, które nieuchronnie prowadzą
do odczucia przestrzennych kategorii.
obejmuje zwykle jakiś bardzo realistyczny motyw,
aby ukazać coś, co jest bardzo formalną grą
z mistrzowskim opanowaniem przestrzennego skrótu,
z takim operowaniem nacięcia powierzchni, zadrapaniem
lub wgnieceniem, które nieuchronnie prowadzą
do odczucia przestrzennych kategorii.
Inny cykl, niemniej przewrotny, z medalowego krążka czyni jakby instrument muzyczny, zaznaczając niby nuty, a może po prostu reprezentacje całkiem konkretnych dźwięków w postaci owych drgnień powierzchni brązu, lśnień i zmatowień. To już nie symbole, znaki, jakieś odniesienia, lecz tony, to nie medalowe krążki, lecz instrumenty. Nie wykluczam, że gdyby się wsłuchać w ich zaśpiew, gdyby ogrzać je w dłoni, dawałyby nam koncert nie mniej urzekający niż jakaś musica camerata.
Twórczość Jacka Dworskiego jest niezwykle muzyczna. To nie kwestia tematów-motywów z twórczością muzyczną związanych. Nie przytrafiły się one rzeźbiarzowi do opracowania jako medale od okazji do okazji.
Twórczość Jacka Dworskiego jest niezwykle muzyczna. To nie kwestia tematów-motywów z twórczością muzyczną związanych. Nie przytrafiły się one rzeźbiarzowi do opracowania jako medale od okazji do okazji.
Figurka Orfeusza tańczącego jest jednym z wyraźniejszych przykładów
zaklęcia w brązie melodii archaicznej pieśni. To, co jest znamienne dla rzeźb, konstrukcji, medali, plakiet, monet, rysunków, które tworzy Dworski, nie kończy się na owej zmysłowości odczuć jednocześnie dotykowych, wzrokowych i dźwiękowych. Każdy z jego utworów, nawet zdawałoby się superrealistyczny portret-rzeźba w wosku, jest grą o głębszym znaczeniu.
Jest to gra z całą tradycją rzeźbiarską, jaką dziedziczymy po antycznej
rewolucji greckiej. Przeglądanie się poprzez własne próby – rzeźbiarskie
eseje, w zwierciadle tej bogatej tradycji – jest właściwym środkiem,
jaki stosuje wrocławski celator. Jeśli bierze do ręki metal,
jeśli leje brąz, jeśli rzeźbi w drewnie lub w kamieniu,
czy też odciska w glinie, nie same te materiały go zajmują.
Przedmiotem, jaki opracowuje, nie jest też temat – który
rozpoznajemy na pierwszy rzut oka – lub prosty motyw.
zaklęcia w brązie melodii archaicznej pieśni. To, co jest znamienne dla rzeźb, konstrukcji, medali, plakiet, monet, rysunków, które tworzy Dworski, nie kończy się na owej zmysłowości odczuć jednocześnie dotykowych, wzrokowych i dźwiękowych. Każdy z jego utworów, nawet zdawałoby się superrealistyczny portret-rzeźba w wosku, jest grą o głębszym znaczeniu.
Jest to gra z całą tradycją rzeźbiarską, jaką dziedziczymy po antycznej
rewolucji greckiej. Przeglądanie się poprzez własne próby – rzeźbiarskie
eseje, w zwierciadle tej bogatej tradycji – jest właściwym środkiem,
jaki stosuje wrocławski celator. Jeśli bierze do ręki metal,
jeśli leje brąz, jeśli rzeźbi w drewnie lub w kamieniu,
czy też odciska w glinie, nie same te materiały go zajmują.
Przedmiotem, jaki opracowuje, nie jest też temat – który
rozpoznajemy na pierwszy rzut oka – lub prosty motyw.
Bawi nas złudzeniem, ale tak naprawdę rozgrywa subtelne interpretacje przestrzennych abstrakcyjnych fenomenów. Jedne są dawne, nieomal omszałe, inne aktualnie pociągające rzesze współzawodników. Jeśli widzimy kolekcję pompejańskich brązowych kandelabrów, to oczywiście nie będą to kopie ani kontynuacje tych archeologicznych przedmiotów, lecz znaczące odniesienia do najprostszych znaków księżyca, ludzkiej dłoni, liścia, i w końcu dowiemy się w ten sposób więcej o wrażliwości współczesnego artysty niż o sposobach bytowania i upodobaniach starożytnych Rzymian.
Kiedyś, gdy jeszcze nie znano wspólnego pojęcia dla dziedziny rzeźby, zastanawialibyśmy się, czy artysta jest bardziej sculptorem czy celatorem. Pewniejsi jesteśmy innych określeń, że jest rzeźbiarzem – którego sztuka jest wolna od krępujących doktryn – i jest humanistą o tej skali wrażliwości na ludzki los, która łączy współczucie i współodczuwanie z ludźmi, z osobami, ponad przedziałem czasów i ponad różnicami partykularnych kultur.
Kiedyś, gdy jeszcze nie znano wspólnego pojęcia dla dziedziny rzeźby, zastanawialibyśmy się, czy artysta jest bardziej sculptorem czy celatorem. Pewniejsi jesteśmy innych określeń, że jest rzeźbiarzem – którego sztuka jest wolna od krępujących doktryn – i jest humanistą o tej skali wrażliwości na ludzki los, która łączy współczucie i współodczuwanie z ludźmi, z osobami, ponad przedziałem czasów i ponad różnicami partykularnych kultur.
Zbigniew Makarewicz
****
Tekst towarzyszył wystawie
Świat sztuki Ewy i Jacka Dworskich
7 listopada 1996 – 15 stycznia 1997
Muzeum Sztuki Medalierskiej we Wrocławiu
Tekst towarzyszył wystawie
Świat sztuki Ewy i Jacka Dworskich
7 listopada 1996 – 15 stycznia 1997
Muzeum Sztuki Medalierskiej we Wrocławiu
Zdjęcia, graficzne przygotowanie dzieł
i opracowanie artykułu©kkuzborska
i opracowanie artykułu©kkuzborska
